Sưởi ấm an toàn trong nhà mùa đông: chọn thiết bị, tránh khí CO

Cách sưởi ấm an toàn nhất cho nhà ở là dùng thiết bị điện (điều hòa hai chiều, máy sưởi dầu, quạt sưởi có chứng nhận) và tuyệt đối không đốt than, củi trong phòng kín. Khí CO sinh ra khi than cháy không hết không màu, không mùi và có thể làm người đang ngủ bất tỉnh mà không kịp kêu cứu. Mùa đông năm nay được dự báo ấm hơn bình thường, nhưng những đợt rét ngắn vẫn xảy ra, và đó chính là lúc nhiều gia đình vội vàng mang bếp than vào phòng.

Mùa đông 2026–2027 sẽ ra sao

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia nhận định El Niño đã đạt cường độ rất mạnh từ tháng 9/2026. Theo bài đăng ngày 19/9/2026, không khí lạnh mùa đông 2026–2027 dự kiến hoạt động yếu hơn trung bình, rét đậm, rét hại xuất hiện muộn và ít hơn; nhiệt độ trung bình cả nước cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 1,0–2,5°C.

Dù vậy, ngay giữa tháng 11, miền Bắc đã đón một đợt lạnh với nhiệt độ thấp nhất 15–18°C, vùng núi cao dưới 12°C, theo bản tin CafeF ngày 10/11/2026. Mùa đông ấm không có nghĩa là không cần chuẩn bị; nó chỉ khiến các đợt lạnh đến bất chợt hơn.

Vì sao than tổ ong trong phòng ngủ nguy hiểm đến vậy

Cuối tháng 1/2026, Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai liên tục tiếp nhận bệnh nhân ngộ độc CO, phần lớn do đốt than, củi sưởi trong phòng kín. Báo Nhân Dân ngày 28/1/2026 ghi nhận các ca ở Hà Nội và Ninh Bình, trong đó có người tử vong tại chỗ và người bị tổn thương não, tim. Bài báo dẫn nghiên cứu cho thấy khoảng 50% người ngộ độc CO, kể cả mức nhẹ, có thể gặp di chứng thần kinh, tâm thần về sau.

Điều đáng lo là triệu chứng ban đầu dễ nhầm. Nôn, đau bụng có thể bị tưởng là ngộ độc thức ăn. Người đang ngủ thì gần như không có cơ hội nhận ra.

Những dấu hiệu cần cảnh giác

Theo bác sĩ được VnExpress dẫn lời, ngộ độc nhẹ gây đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, nhìn mờ, khó thở; nặng hơn là lú lẫn, co giật, hôn mê. Người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh tim phổi mạn tính là nhóm rủi ro cao nhất.

Khi nghi ngờ có người bị ngộ độc: mở toàn bộ cửa cho thoáng trước khi vào, đưa người bệnh ra chỗ thoáng khí, gọi cấp cứu và chuyển đến cơ sở y tế gần nhất. Nếu người bệnh ngừng thở, cần ép tim ngay trong khi chờ hỗ trợ.

Chọn thiết bị sưởi theo từng không gian

Bảng trên là gợi ý thực hành phổ biến, không thay thế hướng dẫn của nhà sản xuất. Bất kỳ thiết bị điện công suất lớn nào cũng nên cắm vào ổ riêng, không dùng ổ kéo dài nối nhiều thiết bị.

Giữ ấm bằng thiết kế, bớt phụ thuộc máy sưởi

Một căn phòng kín gió và giữ nhiệt tốt cần ít năng lượng sưởi hơn. Vài thay đổi nhỏ giúp ích rõ rệt:

• Rèm dày hai lớp: kéo kín vào buổi tối để giảm thất thoát nhiệt qua kính. Chi tiết chọn chất liệu có trong bài trang trí cửa sổ bằng rèm, mành.
• Thảm trải sàn: sàn gạch lạnh lấy nhiệt từ chân rất nhanh; một tấm thảm dày ở khu vực ngồi chơi tạo khác biệt lớn.
• Chăn ga theo mùa: chăn lông vũ hoặc chăn bông, ga nỉ thường hiệu quả hơn việc tăng nhiệt độ máy sưởi.
• Bố trí giường xa tường ngoài: nhất là bức tường hướng Bắc hoặc tường giáp hành lang lộ thiên.

Nhà có trẻ nhỏ nên ưu tiên thiết bị không có bề mặt nóng hở và đặt ở góc khó với tới. Những nguyên tắc bố trí an toàn trong bài thiết kế nhà thân thiện với trẻ em cũng áp dụng cho thiết bị sưởi.

Thông gió: phần hay bị bỏ quên

Bài báo của Nhân Dân chỉ ra nhiều nhà ở Việt Nam thiếu hệ thống thông gió và thường đóng kín cửa suốt mùa đông. Ngay cả khi chỉ dùng thiết bị điện, phòng ngủ đóng kín cả đêm vẫn bí và tích ẩm. Hé một ô cửa sổ nhỏ hoặc dùng quạt hút gió tốc độ thấp giữ không khí lưu thông mà không làm phòng lạnh đi nhiều.

Với nhà vẫn dùng bếp than, bếp củi để nấu ăn, khu bếp phải có cửa mở ra ngoài trời và tuyệt đối không mang bếp còn than hồng vào phòng ngủ, kể cả khi đã hé cửa. Có thể lắp thêm thiết bị báo khí CO ở hành lang gần phòng ngủ để có lớp cảnh báo dự phòng.

Tiền điện mùa sưởi: dùng sao cho hợp lý

Lo ngại tiền điện là một lý do khiến nhiều gia đình quay lại với than. Vài cách giữ chi phí trong tầm kiểm soát: chỉ sưởi phòng đang dùng thay vì cả nhà, đóng cửa phòng khi bật máy, đặt nhiệt độ vừa đủ ấm thay vì mức cao nhất, và tắt máy khi ra khỏi phòng. Thiết bị có chức năng hẹn giờ và tự ngắt khi đổ giúp vừa an toàn vừa tiết kiệm.

Kiểm tra nhanh trước đợt rét tiếp theo

1. Vệ sinh lưới lọc điều hòa, thử chế độ sưởi trước khi trời lạnh hẳn.
2. Kiểm tra dây điện máy sưởi cũ, bỏ ngay thiết bị có dây nứt, phích cắm cháy sém.
3. Thu gom và cất bếp than ra khỏi khu vực ngủ nghỉ.
4. Chuẩn bị rèm, thảm, chăn trước khi đợt rét đầu tiên kéo dài.
5. Nói chuyện với ông bà, người thân ở quê về nguy cơ CO, vì đây là nhóm hay sưởi than nhất.

Thông tin y tế trong bài mang tính phổ biến kiến thức. Khi có triệu chứng nghi ngộ độc, hãy liên hệ cấp cứu hoặc cơ sở y tế ngay.