Tâm lý học màu sắc trong nội thất: màu ảnh hưởng tâm trạng ra sao

Màu sắc không trực tiếp “chữa” mệt mỏi hay làm bạn hạnh phúc, nhưng nó ảnh hưởng rõ đến cảm giác về một căn phòng: ấm hay lạnh, rộng hay chật, sôi động hay tĩnh lặng. Hiểu cơ chế đó giúp bạn dùng màu theo mục đích của từng không gian, thay vì chọn theo xu hướng rồi thấy căn phòng không hợp với cách mình sống.

Cần nói rõ ngay từ đầu: phản ứng với màu sắc phụ thuộc nhiều vào trải nghiệm cá nhân, văn hóa và ánh sáng. Những gợi ý dưới đây là xu hướng chung được giới thiết kế sử dụng, không phải quy luật áp dụng cho mọi người.

Ba thuộc tính quan trọng hơn tên màu

Khi nói “phòng màu xanh”, người ta có thể hình dung từ xanh băng nhạt đến xanh than. Vì vậy, trước khi bàn về từng màu, hãy hiểu ba thuộc tính quyết định cảm giác:

• Sắc độ (ấm hay lạnh): màu thuộc nhóm đỏ, cam, vàng gợi cảm giác ấm và tiến lại gần; nhóm xanh dương, xanh lá, tím gợi cảm giác mát và lùi ra xa.
• Độ sáng: màu sáng làm không gian có vẻ rộng, thoáng; màu tối tạo cảm giác bao bọc, ấm cúng hoặc trang trọng.
• Độ bão hòa: màu rực, đậm đặc kích thích mạnh; màu pha xám, “bụi” dịu mắt hơn và dễ sống cùng lâu dài.

Một màu đỏ gạch pha nâu ấm áp và thư giãn hơn nhiều so với đỏ tươi, dù cả hai đều là “đỏ”. Đây là lý do nhiều không gian đẹp dùng màu có độ bão hòa thấp.

Cảm giác thường gắn với từng nhóm màu

Xanh dương

Thường gắn với sự tĩnh lặng, sạch sẽ, mát mẻ. Hợp với phòng ngủ, phòng tắm, đặc biệt ở các phòng hướng Tây nóng. Xanh dương quá lạnh trong phòng thiếu sáng có thể trở nên buồn; khi đó chọn xanh pha xám ấm hoặc xanh navy kết hợp gỗ.

Xanh lá

Gợi thiên nhiên, cân bằng, nghỉ ngơi cho mắt. Xanh lá dịu như xanh xô thơm, xanh ô liu rất linh hoạt: hợp phòng khách, phòng làm việc, bếp. Kết hợp cây xanh thật càng tăng cảm giác gần gũi tự nhiên.

Vàng

Tươi sáng, vui vẻ, đón nắng. Vàng nhạt, vàng bơ làm phòng thiếu sáng ấm lên. Vàng chanh rực nếu phủ kín tường dễ gây chói, nên dùng điểm nhấn.

Đỏ và cam

Năng lượng cao, kích thích, gợi sự ấm áp và quây quần. Phù hợp phòng ăn, góc tiếp khách khi dùng ở dạng đất nung, gạch, cam đất. Ít phù hợp phòng ngủ nếu dùng nguyên bản rực rỡ.

Tím

Tím nhạt như oải hương có cảm giác nhẹ nhàng; tím đậm như mận, cà tím mang vẻ sang trọng, kịch tính. Dùng tím đậm cho mảng nhỏ hoặc vải bọc.

Màu trung tính: trắng, be, xám, nâu

Trắng tạo cảm giác sạch, rộng nhưng có thể lạnh lẽo nếu thiếu chất liệu. Be và nâu gợi sự ấm áp, ổn định. Xám tinh tế nhưng dễ u ám ở phòng ít sáng nếu là xám lạnh. Màu trung tính là nền tốt để chất liệu, gỗ, vải và cây xanh phát huy.

Đen và màu rất tối

Tạo chiều sâu, kịch tính và sự sang trọng khi dùng có chủ đích: một bức tường sau tivi, tủ bếp, khung cửa. Cần ánh sáng tốt và chất liệu tương phản để không nặng nề.

Dùng màu theo mục đích của căn phòng

Ví dụ với phòng làm việc, màu sắc chỉ là một phần; ánh sáng, vị trí bàn và tiếng ồn quan trọng không kém. Bạn có thể xem thêm cách thiết kế phòng làm việc tại nhà giúp tăng năng suất.

Màu sắc và văn hóa Việt

Người Việt có những liên tưởng màu sắc riêng: đỏ gắn với may mắn, ngày Tết; vàng gắn với sự thịnh vượng; trắng trong một số bối cảnh gắn với tang lễ. Nhiều gia đình cũng chọn màu theo quan niệm phong thủy hợp mệnh. Những yếu tố này có giá trị vì nó ảnh hưởng đến cảm giác của chính người sống trong nhà. Nếu bạn thấy yên tâm với một màu, đó là lý do chính đáng để chọn, miễn là bạn điều chỉnh độ đậm nhạt, độ bão hòa để căn phòng vẫn dễ chịu.

Màu sắc thay đổi cảm nhận về kích thước

Đây là tác dụng dễ kiểm chứng nhất của màu sắc trong nội thất:

• Tường sáng và trần sáng làm phòng có vẻ rộng, cao hơn.
• Sơn trần đậm hơn tường làm trần có vẻ thấp xuống, phòng ấm cúng hơn; hữu ích với phòng trần cao mà trống trải.
• Sơn bức tường cuối của một hành lang dài bằng màu ấm, đậm làm hành lang có vẻ ngắn lại.
• Cùng một màu cho tường, tủ âm và cửa giúp các khối “tan” vào nền, phòng nhỏ đỡ rối.

Những hiểu lầm hay gặp

“Phòng nhỏ chỉ được sơn trắng.” Không hẳn. Phòng nhỏ thiếu sáng sơn trắng lạnh có thể trông xám xịt; một màu sáng ấm hoặc thậm chí màu đậm trọn vẹn lại tạo cảm giác có chủ đích, ấm cúng hơn.

“Màu xanh luôn giúp ngủ ngon.” Màu chỉ là một yếu tố nhỏ. Ánh sáng, tiếng ồn, nhiệt độ và thói quen dùng điện thoại ảnh hưởng giấc ngủ lớn hơn nhiều.

“Phải theo màu của năm.” Màu xu hướng hợp để thử ở đồ trang trí. Tường và đồ lớn nên chọn màu bạn thích lâu dài.

Đưa lý thuyết vào thực tế

Hãy bắt đầu bằng câu hỏi: bạn muốn cảm thấy thế nào khi bước vào phòng này? Sau đó chọn nhóm màu, chỉnh độ sáng và độ bão hòa theo ánh sáng thực tế. Phần quy trình thử mẫu, chọn độ bóng và tính lượng sơn được hướng dẫn chi tiết trong cẩm nang chọn màu sơn nội thất. Cuối cùng, nhớ rằng ánh sáng có thể làm một màu đẹp trở nên tẻ nhạt, nên hãy tính đến cả hệ đèn khi quyết định.